Производителите зборуваат за „куќа за 60 дена“. Тоа е точно за производство и монтажа, но не и за целиот пат од плац до вселување, кој трае од шест до девет месеци кога сè оди мазно. Овој водич ги реди чекорите по редослед, со рокови какви што се во пракса во Македонија и со белешка каде најчесто застанува.
1. Проверка на плацот: пред да повикате кого било
Извод од урбанистичкиот план од општината ви кажува дали смее да се гради и колку. Имотниот лист од катастарот кажува дали плацот е ваш и без товари. Прошетка со геодет кажува каде точно се границите. Прашање до ЕВН и до комуналното кажува колку далеку се струја и вода. Ако плацот е земјоделско земјиште, застанете тука: пренамената трае и не е сигурна.
Време: две до четири недели. Трошок: 150 до 400 €.
2. Избор на модел и производител
Со познат плац знаете колкава куќа смее да стои и во која насока. Тогаш бирате модел. Споредете три до пет производители со понуди по ставки, посетете барем една завршена куќа и разговарајте со сопственикот. Одлуката за производител ја носите пред проектот, бидејќи проектот се прави врз типскиот проект на производителот.
Време: две до шест недели, зависи од вас.
3. Проект
Производителот доставува типски проект со статика; овластен проектант во Македонија го приспособува на плацот, додава ситуација, приклучоци и ги обединува фазите во основен проект, а ревидент го проверува. Некои производители соработуваат со проектанти во Македонија; ако не, побарајте препорака во општината или Комората.
Време: три до шест недели. Трошок: 800 до 2.000 € со ревизија.
4. Дозвола
Електронска постапка преку системот за е-одобренија: барање, пресметка и плаќање на комуналии, одобрение за градење, пријава на почеток. Со уредна документација трае три до осум недели. Деталите се во водичот за градежна дозвола.
Време: еден до два месеци. Трошок: такси и комуналии, од неколку стотини до неколку илјади евра.
5. Договор и аванс
Дури сега потпишувате договор со производителот. Прилог е спецификацијата по ставки, рокот со пенали и динамиката на плаќање. Авансот при потпис е обично 30 до 40 отсто; со него производителот нарачува материјал и ве става во производен план. Потпишување пред дозволата значи дека плаќате чекање ако дозволата застане.
6. Темел и приклучоци
Додека куќата се произведува, вие правите темел. Производителот дава план на темелната плоча со позиции на инсталациите; локален изведувач ја излева. Толеранција на рамност е еден сантиметар; проверете ја со геодет пред да ја потпишете, бидејќи нерамна плоча е најчестата причина за расправија при монтажа.
Истовремено се доведуваат струја, вода и канализација до плочата, или се копа септичка јама и бунар каде нема мрежа. Електричниот приклучок нарачајте го веднаш по дозволата; чекањето кај ЕВН знае да биде подолго од целата градба.
Време: две до четири недели за плочата, приклучоците паралелно. Трошок: 3.000 до 7.000 € за плоча од 80 m² со хидроизолација, приклучоците посебно.
7. Производство
Панелите или ѕидните елементи се произведуваат во фабрика две до шест недели, зависно од сезоната и системот. Пролет и лето се најзафатени; договор во ноември често значи побрза испорака и понекогаш попуст. Побарајте да го видите вашиот ѕид во фабрика пред испорака; сериозните производители тоа го дозволуваат без проблем.
8. Транспорт и монтажа
Куќа од 80 m² оди на еден до два камиони; кран е потребен за поголеми панели и покривни носачи. Проверете дали камион и кран можат да стигнат до плацот: тесни селски патишта, ниски мостови и дворови со бетонски огради знаат да додадат еден ден и неколку стотини евра. За увоз од Србија додајте царинска постапка на граница, обично еден ден, и ДДВ при увоз.
Затворање на куќата (ѕидови, покрив, столарија) трае три до десет дена. Завршните работи внатре уште три до шест недели.
9. Примопредавање
Записник со сè што сте нашле: пукнатини, грешки во бојата, прозорци што не дихтуваат, недостасувачки ставки од спецификацијата. Со записникот се врзува последната рата, обично 10 отсто. Не плаќајте пред да го потпишете. Носете некој што се разбира, или платете независен инженер за два часа преглед; тоа е најдобро потрошени 100 €.
10. Технички преглед, одобрение за употреба, катастар
Надзорот и изведувачот потврдуваат дека е градено по проект, општината издава одобрение за употреба, геодет прави елаборат за изведена состојба и куќата се запишува во катастар. Дури тогаш може да се пријави струја по станбена тарифа, да се земе хипотека и да се продаде.
Време: четири до десет недели, зависи од општината.
Реален календар
| Чекор | Реален рок |
|---|---|
| Проверка на плац | 2 до 4 недели |
| Избор на производител | 2 до 6 недели |
| Проект | 3 до 6 недели |
| Дозвола | 4 до 8 недели |
| Темел и производство (паралелно) | 4 до 6 недели |
| Транспорт и монтажа | 1 до 2 недели |
| Завршни работи | 3 до 6 недели |
| Одобрение за употреба и катастар | 4 до 10 недели |
| Вкупно | 6 до 9 месеци |
Куќа за 60 дена значи чекор 7 и 8. Останатото е ваша работа и работа на општината.
Каде се губи време
- Неуредна документација за дозвола: секое враќање со заклучок чини две до четири недели.
- Плац што не е запишан или има нерешено наследство.
- Електричен приклучок нарачан дури откако е куќата готова.
- Нерамна темелна плоча, па производителот чека или наплаќа поправка.
- Договор потпишан пред дозволата, па производителот има готова куќа, а вие немате каде да ја ставите.
- Промени во проектот по нарачката: секое поместување на прозорец во фабрика значи нова изработка.
Ако сте на време со плацот, дозволата и приклучокот, сè останато е брзо. Тоа е и целата тајна на монтажната градба.